Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Göksun Ayvaz, 15 Kasım’da yayımlanan değerlendirmesinde Türkiye’de çocukluk çağı tip 1 diyabetine ilişkin araştırmaları ele aldı. Ayvaz’ın aktardığı 2012 ve 2024 verilerinin karşılaştırmasında görülme sıklığı incelenen tüm yaş gruplarında yükseldi. En belirgin artış 15–18 yaş grubunda kaydedildi. Karşılaştırmaya ilişkin bulgular 2025’te yayımlanan bir bildiride yer aldı.

Ergenlik dönemindeki artış öne çıktı

Ayvaz’ın değerlendirmesinde yer alan bir başka araştırma, 2013–2015 döneminde birden fazla merkezde yürütüldü. Çalışmada 5–14 yaş grubundaki her 100 bin çocuktan 11’inde yeni tip 1 diyabet saptandı. Bu bulgu söz konusu yaş grubundaki yeni vakaların sıklığını gösteriyor. 2025’te yayımlanan bildiri ise çocukluk çağı tip 1 diyabetinde farklı yaş gruplarının 2012 ve 2024 verilerini karşılaştırdı. Değerlendirmede 15–18 yaş grubundaki artış için ayrı bir yüzde paylaşılmadı.

Yetişkinlerdeki veriler ayrı bir döneme ait

Türkiye’de 20 yaş üzerindeki nüfusu kapsayan 1997–1998 araştırmasında diyabet görülme sıklığı yüzde 7,2 olarak ölçüldü. 2010’da yapılan sonraki araştırmada oran yüzde 13,7’ye çıktı. Ayvaz, ikinci çalışmada hastalığın önceki araştırmaya göre yaklaşık beş yıl daha erken yaşta başladığının görüldüğünü aktardı. Uluslararası Diyabet Federasyonunun 2025’te yayımladığı verilerde ise Türkiye’de 20–79 yaş aralığındaki diyabet görülme sıklığı yüzde 16,5, diyabetli yetişkin sayısı yaklaşık 9,6 milyon olarak tahmin edildi.

Tanı alanların oranı yüzde 55

Ayvaz’ın paylaştığı tahminlere göre Türkiye’de diyabetli yetişkinlerin yüzde 55’i tanı almış durumda. Ayvaz, toplum genelinde tanı olanaklarının gelişmesinin ve farkındalığın artmasının kayıtlı hasta sayısını etkilediğini de belirtti. İleriye dönük hesaplamalarda Türkiye’de diyabetli yetişkin sayısının 2050’de 14,1 milyona ulaşabileceği öngörülüyor. Aynı döneme ilişkin küresel tahminler, diyabetli yetişkin sayısının dünya genelinde 589 milyondan 853 milyona yükselebileceğini gösteriyor. Ayvaz, nüfusun yaşlanması ve gençlerde tip 2 diyabet gibi etkenleri değerlendirirken toplum düzeyindeki koruyucu sağlık politikalarının önemine dikkat çekti.