Yeni Zelanda’da genel seçim için sandıklar 7 Kasım Cumartesi günü yerel saatle 09.00’da açıldı. Seçmenler, tek kanatlı Temsilciler Meclisinin yeni üyelerini belirlemek üzere saat 19.00’a kadar oy verebilecek. Yeni Zelanda Seçim Komisyonu, sandıkların kapanmasıyla ön sonuçların aşamalı olarak yayımlanacağını, resmî sonuçların ise 27 Kasım’da ilan edileceğini açıkladı. Seçim günü, yaklaşık iki haftadır devam eden oy verme sürecinin son aşamasını oluşturuyor.

Erken oylar da akşam açıklanacak

Ülke içindeki erken oy verme işlemi 26 Ekim’de, yurt dışındaki oy verme işlemi ise 21 Ekim’de başladı. Komisyonun verilerine göre perşembe gününün sonuna kadar 1,6 milyondan fazla kişi oy kullandı. Kayıtlı seçmen sayısı yaklaşık 3,8 milyon. Seçim Komisyonu Başkanı Karl Le Quesne, cumartesi günü ülke genelinde 2 bin 300’den fazla oy verme merkezinin açık olacağını duyurdu. Seçmen kaydı için son gün bu seçimde 25 Ekim olarak belirlendi. Yeni Zelanda’da oy kullanmak zorunlu olmamakla birlikte, seçmen olma şartlarını taşıyan kişilerin kayıt yaptırması gerekiyor.

Ön sayımın sonuçları yerel saatle 19.00’dan, Türkiye saatiyle 09.00’dan itibaren komisyonun sonuç sitesinde sandıklardan geldikçe açıklanacak. Komisyon, seçim gecesinin sonuna kadar kullanılan oyların yüzde 95’ine ilişkin ön sonucu yayımlamayı hedefliyor. Resmî sonucun açıklanması içinse kontrollerin ve özel oyların sayımının tamamlanması bekleniyor. Yurt dışından kullanılan oylar da resmî sonuç hesabına giriyor. Dolayısıyla seçim gecesi açıklanacak rakamlar ile 27 Kasım’daki sonuçlar arasında değişiklik olabiliyor.

Seçmenler iki ayrı tercih yapıyor

Ülkede karma nispi temsil sistemi uygulanıyor. Seçmenler bir oyla kendi bölgelerinden Meclise göndermek istedikleri adayı, diğer oyla Mecliste temsil edilmesini istedikleri partiyi belirliyor. Parti oyu, partilerin Meclisteki toplam temsil oranının hesaplanmasında esas alınıyor. Normalde 120 sandalyeli Mecliste çoğunluk için 61 sandalye gerekiyor. Seçmenler başbakan için ayrı bir oy vermiyor. Hükümetin kurulabilmesi için bir partinin veya birden fazla partinin birlikte Meclis çoğunluğunu sağlayabilmesi gerekiyor.

Mevcut Başbakan Christopher Luxon, 2023 seçiminden sonra iktidara gelen Ulusal Partiye liderlik ediyor. Önceki başbakan Chris Hipkins ise ana muhalefetteki İşçi Partisinin lideri. Geçim maliyeti, istihdam ve sağlık hizmetleri seçim kampanyasında tartışılan başlıklar arasındaydı. Seçim günü oy verme işlemi bitene kadar seçmenin tercihini etkilemeye yönelik yayın ve kampanya faaliyetlerine sınırlama uygulanıyor.