ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik geniş çaplı saldırılara yeniden başlayıp başlamayacağına yakında karar vereceğini söyledi. 5 Kasım Perşembe günü ulusal güvenlik ekibiyle görüşen Trump, Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken askeri seçeneği açık tuttu. İran’a karşı daha fazla yıkıma yol açmak istemediğini belirten ABD Başkanı, gerek görürse saldırıları genişletebileceğini ifade etti. Trump bu açıklamasında yeni bir harekât emri ya da operasyon takvimi duyurmadı.

Beyaz Saray’da nükleer program vurgusu

Trump, ABD’nin bir sonraki adımını değerlendirirken İran’ın nükleer programını gerekçe gösterdi. Yeni saldırıların programın yeniden işler hale gelmesini engellemek için gerekip gerekmediğini tarttığını belirtti. ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri duruma ilişkin de ABD’nin bölgeyi kontrol ettiği görüşünü dile getirdi. Bu iddia, ticari gemilerin boğazdan yeniden güvenle geçebildiğine ilişkin bir açıklama anlamına gelmiyor. Deniz ulaşımının güvenliği, aynı gün yürütülen diplomatik temasların da gündemindeydi.

Umman güvenli geçişi gündeme aldı

Umman Dışişleri Bakanlığı, Bakan Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile telefonda görüştüğünü açıkladı. Bakanlığa göre iki isim, gerilimi azaltmak için yürütülen temasların deniz yollarının güvenliğini sağlayacak kalıcı düzenlemelere dönüşmesi gerektiğini ele aldı. Uluslararası ticaretin ve enerji sevkiyatının sürdürülebilmesi için ortak teknik mekanizmalar da görüşmenin başlıkları arasındaydı. Umman’ın açıklamasında uygulamaya konmuş bir geçiş planı veya böyle bir planın başlayacağı tarih yer almadı.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlıyor. Körfez’den açık denize çıkan ticari gemilerin kullandığı bu dar geçit, bölgedeki petrol ve doğal gaz ihracatı açısından önem taşıyor. Bu nedenle Umman’ın gündeme getirdiği deniz güvenliği düzenlemeleri, İran’ın nükleer programına ilişkin anlaşmazlıktan ayrı bir başlık olarak bölge ülkelerinin gündeminde bulunuyor.

Tahran’dan Moskova’ya mesaj

İran’ın diplomatik temasları Körfez’le sınırlı kalmadı. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, aynı gün Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. Rızai, İran lideri Mücteba Hamaney’in mesajını Putin’e ilettiğini söyledi. Kremlin görüşmeyi doğruladı; toplantıdan tarafların kabul ettiği bir ateşkes planı açıklanmadı.

Washington’da beklenen karar, ABD’nin İran’a yönelik askeri adımlarının kapsamıyla ilgili. Bölge ülkelerinin temaslarında ise gemi geçişlerinin hangi düzenlemelerle güvenli hale getirilebileceği öne çıkıyor. Trump karar için kesin bir tarih vermedi; İran ve Umman da deniz ulaşımına ilişkin ortak mekanizmanın ayrıntılarını henüz duyurmadı.