TBMM Genel Kurulu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifini kabul etti. 5 Kasım’daki açık oylamaya 398 milletvekili katıldı. Teklif 279 kabul ve 119 ret oyu aldı. Böylece bir önceki birleşimde ilk maddesi kabul edilen teklifin tamamı Meclis’ten geçti.

Kalan iki madde de kabul edildi

Genel Kurul, görüşmelere 295 sıra sayılı teklifin ikinci maddesinden devam etti. Bu madde kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesini düzenliyor. Üçüncü madde ise kanun hükümlerini yürütme görevini Cumhurbaşkanına veriyor. İki maddenin görüşülmesinin ardından teklifin tümü elektronik açık oylamaya sunuldu. Oturumu yöneten Meclis Başkanvekili, oy sonuçlarının okunmasının ardından teklifin kanunlaştığını açıkladı. Meclisin ham tutanağında 14. birleşimin kapanış saati 23.53 olarak kaydedildi.

Ortak savunma nasıl işleyecek

Anlaşma, tarafların bağımsızlığını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumak amacıyla savunma iş birliği kuruyor. Taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, metin kapsamında tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak değerlendirilecek. Anlaşmanın gerekçesine göre alınacak tedbirler tarafların istişaresine ve ortak kararına dayanacak. Her ülke kendi anayasal yükümlülükleri, millî mevzuatı ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde hareket edecek.

Savunma alanındaki iş birliği, yalnızca bir saldırı durumunda verilebilecek desteği kapsamıyor. Metin, silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilmesini, ortak eğitim ve koordinasyonun artırılmasını da amaçlıyor. Anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan kanunun kabul edilmesi, Türk Silahlı Kuvvetlerine belirli bir yurt dışı görevi veren ayrı bir tezkere niteliği taşımıyor. Meclis görüşmelerinde olası askerî desteğin kapsamı ve böyle bir adımda TBMM’nin yetkisi de tartışıldı.

İmza ağustosta atılmıştı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif anlaşmayı 7 Ağustos’ta Mekke’de imzaladı. Onayı uygun bulan kanun teklifi 21 Ekim’de TBMM’ye sunuldu ve 27 Ekim’de Dışişleri Komisyonundan geçti. Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, komisyondaki görüşmede Suudi Arabistan ve Pakistan’ın kendi iç onay işlemlerini tamamlayarak bildirimde bulunduğunu belirtmişti.

5 Kasım’daki oylama, Türkiye’deki yasama aşamasını tamamladı. Kabul edilen kanunun yayımlanması ile uluslararası anlaşmanın yürürlüğe girmesi ayrı işlemler. Kanunun yürürlük maddesi yayım tarihini esas alırken anlaşma kendi yürürlük hükümlerine tabi.