Eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya’nın tutuklanmasıyla yeniden gündeme gelen fon soruşturması, yalnızca sermaye piyasalarındaki işlemleri değil, yatırımcı haklarını ve hukuki sorumluluğun sınırlarını da tartışmaya açtı. 7596 sayılı Kanun, zararların giderilmesi için yeni bir mekanizma oluştururken önemli bir soruyu beraberinde getiriyor: Yatırımcı korunurken hukukun temel güvenceleri nasıl sağlanacak?
Türkiye’de sermaye piyasalarında yürütülen fon soruşturması, ekonomik boyutunun ötesinde önemli hukuki tartışmalara neden oluyor. Olağan dışı hisse hareketleri, yatırım fonlarının tasfiyesi ve çok sayıda kişi hakkında yürütülen adli işlemler, piyasalarda güven ve sorumluluk meselesini yeniden gündeme taşıdı.
Eski Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya’nın 5 Kasım 2026 tarihinde Sermaye Piyasası Kanunu’na muhalefet ve suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlamaları kapsamında tutuklanması, soruşturmanın kamuoyundaki etkisini artırdı.
Ancak bu gelişmeleri değerlendirirken iki ayrı konuyu birbirinden ayırmak gerekiyor: Bir tarafta yatırımcıların zararlarının giderilmesi, diğer tarafta kişilerin cezai ve hukuki sorumluluklarının somut delillerle belirlenmesi bulunuyor.
Tutuklama kararı suçun kesinleştiği anlamına gelmez
Soruşturmanın en önemli hukuki boyutlarından biri, tutuklama kararının nasıl değerlendirilmesi gerektiğidir.
Tutuklama, ceza muhakemesinde belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde uygulanan bir koruma tedbiridir. Kişinin suçlu olduğuna ilişkin kesin hüküm niteliği taşımaz.
Fatma Betül Sayan Kaya hakkında yürütülen süreçte de suçlamaların hukuki karşılığı, soruşturma ve yargılama sırasında ortaya konulacak delillerle belirlenecektir.
Hukuk devletinde kamuoyunun bilgi edinme hakkı kadar masumiyet karinesinin korunması da önemlidir. Soruşturmanın büyüklüğü veya şüphelilerin kamuoyundaki konumu, bu temel ilkeyi değiştirmez.
Borsada yüksek kazanç elde etmek suç mudur?
Sermaye piyasalarında bir yatırımcının yüksek kazanç sağlaması, tek başına hukuka aykırı davranışta bulunduğunu göstermez.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı gibi fiilleri ayrı suçlar olarak düzenlemektedir.
Burada belirleyici olan kazancın miktarı değil, işlemin hangi koşullarda gerçekleştirildiğidir.
Yatırımcının kamuya açıklanmamış, fiyatları veya yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilgilere erişip erişmediği; işlemlerin zamanlaması, hesap hareketleri ve diğer kişilerle bağlantıları birlikte incelenmelidir.
Olağan dışı kazançlar soruşturma bakımından şüphe oluşturabilir. Ancak şüphe ile suçun ispatı birbirinden farklıdır.
7596 sayılı Kanun hangi ihtiyaca cevap veriyor?
Fon soruşturmasının önemli gelişmelerinden biri, yatırımcıların zararlarının karşılanmasına yönelik özel bir kanuni düzenlemenin yürürlüğe girmesidir.
22 Ekim 2026 tarihinde kabul edilen ve 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun, belirli fonların tasfiyesine ve kayıpların geri kazanılmasına ilişkin esasları düzenliyor.
Kanun bütün yatırım fonlarını kapsamıyor. Sermaye Piyasası Kurulunun 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımlandığı tarihte tasfiyesi tamamlanmamış fonlarla sınırlı uygulanıyor.
Bu yönüyle düzenleme, sermaye piyasalarının tamamına yönelik kalıcı bir tasfiye rejimi değil, belirli fonlarda ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik özel bir hukuki mekanizma niteliği taşıyor.
Yatırımcıların parası nasıl geri ödenecek?
Yeni düzenleme kapsamında fonların tasfiyesi Sermaye Piyasası Kurulunun gözetim ve denetiminde yürütülecek.
Fon malvarlığının belirlenmesi, varlıkların nakde çevrilmesi, hak sahiplerinin tespiti ve ödemelerin gerçekleştirilmesi belirlenen kurallara göre yapılacak.
Kanun, gerekli şartların sağlanması durumunda yatırımcılara ara ödeme yapılmasına da imkân tanıyor.
Ara ödemeler için bir milyon liralık üst sınır öngörülüyor. Ancak bu miktar, yatırımcının nihai olarak alabileceği toplam paranın sınırı anlamına gelmiyor.
Ara ödemeler nihai tasfiye alacağından mahsup edilecek. Dolayısıyla yatırımcının gerçek alacağı, tasfiye ve geri kazanım işlemlerinin sonucuna göre belirlenecek.
Burada önemli olan yalnızca ödemelerin yapılması değil, hak sahiplerinin adil ve şeffaf yöntemlerle belirlenmesidir.
Fon zararından kim sorumlu tutulacak?
7596 sayılı Kanun’un dikkat çeken hükümlerinden biri, fon malvarlığından hukuka aykırı işlemlerle çıkarılan değerlerin geri kazanılmasına ilişkin düzenlemedir.
Kanunun 5. maddesi, gerçek bir ekonomik amacı bulunmayan işlemlerden kaynaklanan zararların sorumlularından tahsil edilmesine imkân tanıyor.
Öncelikle fonun kurucusu veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketinin sorumluluğu öngörülüyor. Zararın bu şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememesi durumunda, sorumluluğu Sermaye Piyasası Kurulunca belirlenen gerçek ve tüzel kişilerin şahsi malvarlıklarına başvurulabilmesinin yolu açılıyor.
Ancak burada sorumluluğun kişiselleştirilmesi büyük önem taşıyor.
Bir kişinin geçmişte şirket yöneticisi olması, belirli kişilerle görüşmesi veya bir fonla bağlantısının bulunması tek başına zarardan sorumlu tutulması için yeterli görülmemelidir.
Hangi işlemin zarara neden olduğu ve kişinin bu işlemdeki sorumluluğu somut biçimde ortaya konulmalıdır.
Her yatırımcı tasfiye ödemesi alabilecek mi?
Kanunun 3. maddesinin altıncı fıkrası, tasfiye kapsamında ödeme yapılmayacak kişi ve kurumlara ilişkin önemli bir hüküm içeriyor.
Belirli piyasa bozucu fiilleri gerçekleştirdiği veya bu fiillere birlikte hareket ederek katıldığı Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmaması öngörülüyor.
Bu düzenleme, hukuka aykırı işlemlerden yararlandığı belirlenen kişilerin tasfiye mekanizmasından yeniden kazanç sağlamasını önlemeyi amaçlıyor.
Ancak Sermaye Piyasası Kurulunun idari tespitleri ile ceza mahkemesinin vereceği mahkûmiyet kararı aynı hukuki sonucu doğurmaz.
Bu nedenle yatırımcı haklarının korunmasıyla kişilerin suçluluğunun belirlenmesi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Malvarlığına el koymanın hukuki sınırları
Kanunun 6. maddesi, fonlarla bağlantılı soruşturmalarda Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128. maddesi kapsamında malvarlığına el koyma tedbirine ilişkin hükümler içeriyor.
El koyma, soruşturma sürecinde ilgili malvarlığı değerlerinin korunmasını amaçlayan bir tedbirdir. Tek başına mahkûmiyet veya kesin müsadere anlamına gelmez.
Kanun ayrıca yargılama sonunda müsaderesine karar verilen ve fon zararına karşılık geldiği mahkemece belirlenen değerlerin ilgili yatırım fonuna aktarılmasını öngörüyor.
Böylece hem soruşturma sırasında malvarlığının korunması hem de hukuken belirlenen değerlerin zarar gören yatırımcılar lehine kullanılması amaçlanıyor.
Yatırımcı güveni ancak hukukla sağlanır
Fon soruşturması, sermaye piyasalarında etkin denetimin ve yatırımcı güveninin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Yatırımcıların birikimlerinin korunması, hukuka aykırı işlemlerden kaynaklanan zararların giderilmesi ve sorumluların belirlenmesi elbette gereklidir.
Ancak bu hedeflere ulaşılırken hukuki güvencelerden uzaklaşılmamalıdır.
Soruşturma makamları iddiaları araştırmalı, Sermaye Piyasası Kurulu kanuni yetkileri çerçevesinde denetim görevini yerine getirmeli, mahkemeler ise önlerine gelen delilleri hukuka uygun biçimde değerlendirmelidir.
Asıl mesele yalnızca kimin ne kadar kazanç elde ettiği değildir. Kazancın hangi bilgilerle, hangi işlemler sonucunda sağlandığı ve ortaya çıkan zarardan kimin hangi gerekçeyle sorumlu tutulacağıdır.
Çünkü hukuk devletinde adalet, yalnızca yatırımcının zararını karşılamakla değil, sorumluluğu doğru kişiye ve doğru hukuki gerekçeyle yüklemekle sağlanır.
Okur yorumları 0
Bu habere ilk yorumu siz yazın.