İstanbul Üniversitesinde yürütülen bir araştırma, Fatih Sultan Mehmed’in kütüphanesinde yer alan Homeros’un İlyada destanına ait el yazmasının üretimine ilişkin yeni bulgular ortaya koydu. Üniversitenin Edebiyat Fakültesinde 10 Kasım’da açıklanan incelemede, yazma nüshanın sayfa düzeni, notları ve yazı özellikleri değerlendirildi. Araştırmacılar, eserin İstanbul merkezli bir yazım atölyesinde kopyalanmış olabileceği sonucuna ulaştı.

Kapağın içindeki mülkiyet kaydı

Topkapı Sarayı’nda muhafaza edilen ve 12. ile 13. yüzyıllara tarihlenen el yazması 260 yapraktan oluşuyor. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hamdi Şahin, gerekli izinlerin ardından nüshayı inceledi. Ahşap üzerine deri kaplı eserin iç yüzündeki kayıtlar, geçmişte kimlerin elinde bulunduğunu anlamak açısından ipucu verdi. Eski Yunanca yazılmış mülkiyet kaydının, nüshanın Patrik İkinci Gennadios’un şahsi koleksiyonunda yer aldığına işaret ettiği değerlendirildi. Fransızca ve Osmanlıca etiketler ile sarayın envanter işaretleri de yazmanın sonraki izleri arasında bulunuyor.

Kırmızı mürekkep sayfayı yönlendiriyor

Ana metin sayfanın ortasında geniş ve okunaklı harflerle yazılmış. Kenarlarda ise daha küçük harflerle eklenen açıklamalar bulunuyor. Bazı sayfalardaki kırmızı başlıklar ve işaretler, metnin açıklamalarla birlikte izlenmesini kolaylaştırıyor. Araştırmacılar, metni hazırlayan kişinin harf birleştirmeleri ve kısaltmaları ustalıkla kullandığını belirledi. Sayfa kenarlarında görülen geometrik çizimler, çiçekli başlıklar ve yatay süsleme şeritleri de çalışmada kayda alındı. Bunların bir bölümünün okurun metindeki geçişleri ayırt etmesine yardımcı olduğu değerlendirildi.

Destan yedinci yaprakta başlıyor

Yazmanın beşinci yaprağında Antik Çağ şairi Homeros’un hayatına ilişkin bilgiler ve destanın ilk kitabının özeti yer alıyor. Destanın asıl metni ise yedinci yaprakta başlıyor. Araştırmacılar, metin ve açıklamaların bir araya getirilişini yazmanın İstanbul’da hazırlanmış olabileceği görüşünü destekleyen unsurlar arasında gösterdi. Genel durumu iyi olan eserin bazı yaprak kenarlarında hasar saptandı. Hasarlı ve eksik bölümlerin başka el yazmalarıyla karşılaştırılması planlanıyor.